Direct zoeken in saunastudie.nl met Google. Voer uw zoekwoord in:
Lymfoedeem
(zie opmerking over sauna vrij onder in tekst)
Inleiding
Deze informatie is bestemd voor patiënten die een borstoperatie hebben ondergaan waarbij eveneens de lymfeklieren uit de oksel zijn verwijderd. Het kan ook zijn dat u nog geopereerd moet worden, maar dat al duidelijk is dat de lymfeklieren verwijderd zullen worden.
Met behulp van deze folder willen wij u informeren over de werking van het lymfestelsel, over wat lymfoedeem is en hoe u lymfoedeem zoveel mogelijk kunt voorkomen.
Heeft u vragen of zijn er onduidelijkheden, dan kunt u deze bespreken met de nurse practitioner of met uw behandelend arts.
Met behulp van deze folder willen wij u informeren over de werking van het lymfestelsel, over wat lymfoedeem is en hoe u lymfoedeem zoveel mogelijk kunt voorkomen.
Heeft u vragen of zijn er onduidelijkheden, dan kunt u deze bespreken met de nurse practitioner of met uw behandelend arts.
De functie van het lymfestelsel
Het lymfestelsel zorgt voor het verwijderen van allerlei afvalstoffen uit het lichaam. Het bestaat uit lymfeklieren en lymfebanen. De klieren zijn een soort zuiveringsstations waar bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers onschadelijk worden gemaakt. Ook worden daar afvalstoffen uit de lymfe gefilterd. De klieren staan in onderling contact met de lymfebanen die voor het vervoer van de lymfe zorgen. Via steeds grotere lymfebanen komt dit weefselvocht, de lymfe, uiteindelijk in het bloed terecht.
De lymfeklieren bevinden zich op verschillende plaatsen in het lichaam, zoals bijvoorbeeld in de hals, de oksels en de liezen.
De lymfeklieren bevinden zich op verschillende plaatsen in het lichaam, zoals bijvoorbeeld in de hals, de oksels en de liezen.
Hoe ontstaat lymfoedeem
De lymfe uit de armen wordt afgevoerd via de lymfeklieren in de oksels. Als de lymfeklieren zijn verwijderd of beschadigd, kan dit de afvoer van het weefselvocht bemoeilijken. Er kan ophoping ontstaan. Deze ophoping wordt lymfoedeem genoemd. Lymfoedeem kan dus ontstaan als gevolg van de behandeling van borstkanker, waarbij ook de lymfeklieren uit de oksel worden verwijderd of wanneer de lymfeklieren worden beschadigd door bestraling. De lymfe kan dan minder makkelijk worden afgevoerd. Omdat lymfe zeer eiwitrijk is, blijft er bij verminderde afvoer meer eiwit in het weefsel achter. Die toegenomen hoeveelheid eiwit is een goede voedingsbodem voor bacteriën en vergroot de kans op een ontsteking Lymfoedeem kan echter ook ontstaan als gevolg van uitzaaiingen in de lymfeklieren.Het is daarom altijd belangrijk na te gaan wat de oorzaak is van het ontstaan van lymfoedeem. Niet iedereen van wie de okselklieren zijn verwijderd, krijgt lymfoedeem. De afvoer van lymfe zal namelijk voor een deel worden overgenomen door andere lymfebanen en door de bloedbaan. Wel is het belangrijk dat u een aantal voorzorgsmaatregelen in acht neemt om de kans op het ontstaan van lymfoedeem zoveel mogelijk te beperken en dat u beginnend lymfoedeem kunt herkennen. Hoe eerder, in geval van lymfoedeem, met een behandeling wordt begonnen, hoe meer effect hiervan kan worden verwacht.
Risicofactoren en voorzorgsmaatregelen
Er zijn een aantal factoren die de kans op lymfoedeem kunnen vergroten. Met een aantal voorzorgsmaatregelen kunt u lymfoedeem zoveel mogelijk proberen te voorkomen.
Infectie
Omdat de afweer in uw arm aan de geopereerde zijde verminderd is, loopt u een grotere kans op het ontstaan van een ontsteking in die arm. Probeert u, om de kans op infectie zo klein mogelijk te houden, zoveel mogelijk het ontstaan van wondjes aan die arm te voorkomen.
Omdat de afweer in uw arm aan de geopereerde zijde verminderd is, loopt u een grotere kans op het ontstaan van een ontsteking in die arm. Probeert u, om de kans op infectie zo klein mogelijk te houden, zoveel mogelijk het ontstaan van wondjes aan die arm te voorkomen.
draag bij het werken in de tuin, bij het werken met bijtende stoffen en bij het schoonmaken van rozen handschoenen om u te beschermen
gebruik bij het ontharen van uw oksel een ontharingscrème of een elektrisch scheerapparaat in plaats van een scheermesje
probeer beten en krassen van uw huisdier te voorkomen door deze met uw andere hand te aaien
gebruik een afweermiddel voor insecten
houd uw huid soepel met een bodylotion; dit om kloofjes te voorkomen
in het geval van bloedafname of het inbrengen van een infuus verdient het de voorkeur om dit in de andere arm te laten plaatsvinden. Mocht dit niet mogelijk zijn dan is desinfecteren over het algemeen afdoende om infectie te voorkomen.
Mocht er toch een wondje ontstaan, dan spoelt u eerst het vuil eruit onder de lauwwarme kraan en vervolgens desinfecteert u het wondje met bijv. sterilon, chloorhexidine 0,5 % of jodiumtinctuur 1%. Het is dan ook raadzaam een van bovengenoemde producten ‘in huis te hebben’.
Als het wondje opzwelt en rood ziet, of als u hieraan twijfelt, neemt u contact op met uw huisarts (bij bestaand lymfoedeem dezelfde dag contact met uw huisarts opnemen). U zult eerder met antibiotica worden behandeld dan iemand bij wie geen operatie aan de lymfeklieren is uitgevoerd.
Als het wondje opzwelt en rood ziet, of als u hieraan twijfelt, neemt u contact op met uw huisarts (bij bestaand lymfoedeem dezelfde dag contact met uw huisarts opnemen). U zult eerder met antibiotica worden behandeld dan iemand bij wie geen operatie aan de lymfeklieren is uitgevoerd.
Overbelasting
Het is goed om in beweging te blijven; lichte werkzaamheden en sport bevorderen de lymfe afvloed. Spierbewegingen in de armen stimuleren de afvoer van lymfe. Indien u echter merkt dat bepaalde inspanning een zwelling van uw arm of hand veroorzaakt, dient u de belasting van de arm te verminderen. Zwaar werk (tillen, sjouwen), langdurige inspanning en steeds herhalende bewegingen waarbij rek op de arm plaatsvindt, kunt u beter proberen te vermijden.
Het is goed om in beweging te blijven; lichte werkzaamheden en sport bevorderen de lymfe afvloed. Spierbewegingen in de armen stimuleren de afvoer van lymfe. Indien u echter merkt dat bepaalde inspanning een zwelling van uw arm of hand veroorzaakt, dient u de belasting van de arm te verminderen. Zwaar werk (tillen, sjouwen), langdurige inspanning en steeds herhalende bewegingen waarbij rek op de arm plaatsvindt, kunt u beter proberen te vermijden.
Het is belangrijk om uw activiteiten op te bouwen en uw grenzen hierin te leren kennen. Heeft u uw arm te veel belast, leg uw arm dan op een kussen om de lymfe wat makkelijker te kunnen laten afvoeren.
Probeer het werken met de computer over de dag te verdelen; probeer pauzes in te bouwen en maak voor zover mogelijk bij voorkeur gebruik van de functietoetsen in plaats van de muis.
Verdeel uw boodschappen in twee tassen in plaats van een zware tas of maak eventueel gebruik van een boodschappenkarretje
Probeer uw huishoudelijke taken zoals ramen zemen en stofzuigen ‘over de week’ te verdelen in plaats van alle ramen op een dag te zemen. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor strijken; het is beter om 2 keer een half uur te strijken in plaats van 1 uur achter elkaar.
Probeer het sjouwen van zware spullen, zoals bijvoorbeeld het verplaatsen van meubels, zoveel mogelijk aan anderen over te laten.
Als u een sport beoefent, waarbij u uw arm intensief gebruikt zoals tennis of golf, adviseren wij u dit weer langzaam op te bouwen en uw grenzen hierin te leren kennen.Dit geldt ook voor hobby’s zoals breien en haken.
Stuwing
Door het knellen van strakke kleding (beha), maar ook ten gevolge van sieraden (ring of horloge) kan de afvoer van lymfe bemoeilijkt worden. Op die manier ontstaat stuwing.
Door het knellen van strakke kleding (beha), maar ook ten gevolge van sieraden (ring of horloge) kan de afvoer van lymfe bemoeilijkt worden. Op die manier ontstaat stuwing.
Vermijd knellende kleding en/of sieraden.
Het meten van de bloeddruk bij voorkeur aan uw andere arm.
Zorg voor een goed passende, steunende beha. U kunt hierover advies vragen aan de nurse practitioner of aan de mammacareverpleegkundige.
Extreme warmte
Door warmte stroomt er veel bloed naar het weefsel. Als de afvoer niet goed is, kan de opeenhoping van lymfe toenemen. Bijvoorbeeld door de sauna of de zonnebank, maar ook door hete baden of ‘heet sop’, kan lymfoedeem verergeren. Dit wil niet zeggen dat u de zonnebank of de sauna niet meer mag bezoeken. Probeer dit echter op te bouwen en ook hierin uw grenzen te leren kennen.
Herkennen
Lymfoedeem geeft meestal als eerste de klacht dat uw arm wat dikker is dan u gewend bent. U merkt dat bijvoorbeeld aan het knellen van uw ring of horloge en u voelt dat uw kleding daar wat strakker zit. Het kan gepaard gaan met een gevoel van het ‘zwaarder’ worden van uw arm. Een gevoel van ‘moeheid’. Soms ontstaat er pijn in de vorm van een tintelend gevoel.
Lymfoedeem geeft meestal als eerste de klacht dat uw arm wat dikker is dan u gewend bent. U merkt dat bijvoorbeeld aan het knellen van uw ring of horloge en u voelt dat uw kleding daar wat strakker zit. Het kan gepaard gaan met een gevoel van het ‘zwaarder’ worden van uw arm. Een gevoel van ‘moeheid’. Soms ontstaat er pijn in de vorm van een tintelend gevoel.
Controle
De arts, maar ook de nurse practitioner, zullen u regelmatig vragen of u klachten heeft met betrekking tot de armfunctie, als u op de polikliniek voor controle komt. Tevens zal tijdens deze controles de omvang van uw beide armen worden gemeten. Ervaart u klachten, of heeft u twijfels hierover dan is het goed om dit bespreekbaar te maken. U hoeft hier niet mee te wachten tot een bezoek aan de polikliniek. U kunt dan contact opnemen met de nurse practitioner of mammacareverpleegkundige tijdens het dagelijks telefonisch spreekuur van 11.00 tot 12.00 uur.
Nogmaals: hoe eerder in geval van lymfoedeem met een behandeling wordt begonnen, hoe meer effect hiervan kan worden verwacht.
De arts, maar ook de nurse practitioner, zullen u regelmatig vragen of u klachten heeft met betrekking tot de armfunctie, als u op de polikliniek voor controle komt. Tevens zal tijdens deze controles de omvang van uw beide armen worden gemeten. Ervaart u klachten, of heeft u twijfels hierover dan is het goed om dit bespreekbaar te maken. U hoeft hier niet mee te wachten tot een bezoek aan de polikliniek. U kunt dan contact opnemen met de nurse practitioner of mammacareverpleegkundige tijdens het dagelijks telefonisch spreekuur van 11.00 tot 12.00 uur.
Nogmaals: hoe eerder in geval van lymfoedeem met een behandeling wordt begonnen, hoe meer effect hiervan kan worden verwacht.
In het geval van lymfoedeem kan eventueel een behandeling door een fysiotherapeut of een huidtherapeut worden ingezet. Deze behandeling kan bestaan uit massage, al dan niet met behulp van speciale apparatuur, uit het aanmeten van een ‘kous’ of uit het zwachtelen van uw arm. Een combinatie van de genoemde behandelingen is ook mogelijk. De therapeuten die deze behandeling uitvoeren zijn therapeuten die een speciale opleiding hebben gevolgd om lymfoedeem te kunnen behandelen.
Mocht u voor behandeling in aanmerking komen dan adviseren wij u bij uw verzekering na te gaan in hoeverre deze behandeling vergoed wordt. Van de nurse practitioner krijgt u een lijst met namen en adressen van erkende therapeuten op het gebied van lymfoedeem.
Mocht u voor behandeling in aanmerking komen dan adviseren wij u bij uw verzekering na te gaan in hoeverre deze behandeling vergoed wordt. Van de nurse practitioner krijgt u een lijst met namen en adressen van erkende therapeuten op het gebied van lymfoedeem.
Lymfoedeem